"Ojciec nigdy nie opowiadał o swojej młodości". Kim był powstaniec "Ali"? [FRAGMENT KSIĄŻKI]

Poniższy fragment pochodzi z książki "Jak biały człowiek. Opowieści o Polakach i innych" autorstwa Oliwii Bosomtwe. Książka została wydana 5 czerwca 2024 roku nakładem wydawnictwa W.A.B.

1941

Augustus wstąpił do Związku Walki Zbrojnej w 1941 roku, roznosił ulotki i prasę podziemną. W 1949 roku napisze, że w trakcie okupacji handlował oraz dawał schronienie uchodźcom z getta.

1944

1 sierpnia wyją w Warszawie syreny i rozpoczyna się - zdaniem jednych: sześćdziesiąt kilka dni chwały lub - zdaniem innych: bezsensownej walki, która ostatecznie zniszczyła stolicę. Kilka lat później Augustus wymienia ulice, na których brał czynny udział w powstaniu: Wspólna, Marszałkowska. W rubryce pseudonim wpisuje: Ali.

Dwadzieścia jeden lat później napisze jednak, że w 1944 roku jest w Treblince, a 10 października zostaje przeniesiony do Pruszkowa, gdzie przebywa 11 dni.

Szóstego dnia powstania warszawskiego w Pruszkowie utworzono nazistowski obóz przejściowy, Dulag 121. Kierowano tam wypędzanych mieszkańców stolicy. Zazwyczaj przebywali tam kilka dni, a potem trafiali do pracy przymusowej i innych obozów. Z Treblinki w październiku nie przenoszono nikogo już nigdzie, bo na miejscu obozów zostały tylko łubin i ciche ciała wrośnięte w ziemię.

1945

Zgodnie z formularzem, który Augustus wypełni w 1949 roku, w tym roku przenosi się ze Wspólnej 25 na Wspólną 35. Zgodnie z deklaracją, którą przedstawi w 1965 roku, do kwietnia 1945 przebywa w obozie w Radomsku.

Mniej więcej w jednej trzeciej drogi między Radomskiem a Radomiem znajduje się Przedbórz. Tam od wiosny do października 1944 roku działał obóz pracy przymusowej dla Żydów. W Radomsku w trakcie wojny nie było obozu.

Która opowieść jest prawdziwa, a która stworzona po to, by przetrwać? Wiele lat później jego najmłodsza córka będzie wspominać, że ojciec nigdy nie opowiadał o swojej młodości. Ani o latach w Polsce, ani tych spędzonych w Lagosie. Rodzice nie wracali do tego, co się wydarzyło w trakcie okupacji. Z czasem zacznie przypuszczać, że chcieli się odciąć od strasznych wojennych doświadczeń. Przypomni sobie tylko jedną sytuację, gdy podczas wspólnego oglądania dokumentu o drugiej wojnie światowej, jej matka powie, że widziała na własne oczy, jak wieszano ludzi na ulicach.

Jak biały człowiek. Opowieść o Polakach i innych, wyd. W.A.B.

W.A.B.

"Po wyzwoleniu do dziś dnia pracuje w swoim zawodzie od 1945 r. (Piekiełko od 46 r w [nieczytelne] i obecnie Zarząd Miejski Wydz. Kult i Sztuk" - napisze w 1949 roku.

1947

Augustus wypełnia deklarację zgłoszenia członka Związku Uczestników Walki Zbrojnej o Niepodległość i Demokrację. Większość informacji ktoś uzupełnił na maszynie do pisania (pisownia oryginalna):

Obecny adres zamieszkania Wspolna 35 m 5.

Gdzie obecnie pracuje i stanowisko Muzyk Zaw Zwiatek

R.P. (Hurgan Rest)

Wykształcenie 3 kl szkoło sredni

Zawód Perkucji

Obecna funkcja muzyka rozrywki.

Nazwisko dowódcy b. partyzantki lub komendanta rejonu,

obwodu Leopol(kalk)

Czy był ranny, opisać szczegółowo - Nie

Ktoś, kogo nazwiska nie da się odczytać, podpisał, że potwierdza jego udział w obronie Warszawy w 1939 roku i pracę w konspiracji z okresu okupacji. Papier podstemplowała komisja weryfikacyjna.

1949

Augustus wypełnia kwestionariusz. Dołącza życiorys, zgodnie z którym do Polski trafił przez Niemcy w 1922 roku razem z teatrem objazdowym. Podpisuje także deklarację, że nie może przedstawić zaświadczenia od swoich dowódców z powodu ich nieobecności w kraju. W punkcie 13. kwestionariusza "Pod czyim d-ctwem (nazwisko lub pseudonim i stanowisko służbowe)" wpisuje jednak: "por. Maciejczaka pseudo Łabędz - dowódca kompanji".

'Obrzydliwy' spot PiS. 'Rasizm książkowy' [SABAT SYMETRYSTÓW]

1952

W listopadzie Augustus bierze ślub z Olgą Miechowicz po raz pierwszy. To oznacza, że w ciągu dwudziestu lat od krakowskiego ślubu z Zofią Pyk, którego fotografię wydrukował w 1927 roku "Światowid", musiał się rozwieść. Już w latach trzydziestych nie mieszkali ze sobą, gdy Augustus przeprowadził się z Krakowa do Warszawy. Od ślubu z Zofią minęło dwadzieścia pięć lat i jedna długa wojna. To chyba wystarczająco, by spróbować ułożyć sobie życie na nowo. Jednak o nowym ślubie, w innych czasach, prasa nie pisała, zajęta opiewaniem kolejnych stachanowców. Jak napisze Olga we wniosku o przyznanie obywatelstwa w grudniu 1956 roku, ten ich pierwszy ślub odbył się w Ambasadzie Brytyjskiej. W urokliwym pałacyku Wielopolskich na rogu Alej Ujazdowskich i alei Róż w Warszawie.

W tym samym roku, w którym Augustus żeni się z Olgą, w Ciechanowie przychodzi na świat Beata Marta Brown-Łuczak. Wiele wskazuje na to, że jest trzecim dzieckiem Augustusa, jego pierwszą córką. Nie wiem, kto jest jej matką.

Instytut Pamięci Narodowej publikuje jej krótki biogram na liście odznaczonych Krzyżem Wolności i Solidarności. To tam znajduję informację: "ur. w 1952 roku w m. Ciechanów". Biogram jest krótki, opracowany na podstawie oświadczeń świadków.

W latach 1982–1987 działała w nielegalnych strukturach Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność". Była członkinią Tajnej Komisji Zakładowej „Solidarności" w Centrum Zdrowia Dziecka oraz działaczką Międzyzakładowego Komitetu Koordynacyjnego „Solidarności" w Warszawie. W ramach swojej działalności uczestniczyła w druku i kolportażu ulotek i innych materiałów propagandowych. W swoim miejscu pracy kolportowała nielegalne czasopisma: m.in. "Wola", "Tygodnik Wojenny", "Głos Wolnego Taksówkarza", "Tygodnik Mazowsze" oraz książki drugiego obiegu drukowane przez wydawnictwa: "Krąg", "NOWa" i "Wydawnictwo".

Obok biogramu umieszczono czarno-białe zdjęcie młodej kobiety z krótkimi kręconymi włosami. Młodej, ale jakby bez wieku - trudno powiedzieć, ile mogła mieć lat, kiedy ją fotografowano. Zwykłe zdjęcie, twarz i górna część tułowia na białym tle. Takie jak się robiło kiedyś do dokumentów, zanim wprowadzono dowody i paszporty biometryczne.

Skandaliczny spot PiS. Protestują: Zandberg, Tusk, Halicki. 'Nikt nie będzie nikogo straszył'

Krzyż Wolności i Solidarności przyznał jej w 2018 roku prezydent Andrzej Duda. Uroczystość wręczenia odznaczeń odbyła się 13 grudnia, w rocznicę rozpoczęcia stanu wojennego, w stołecznym Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie przy ul. Długiej 7. Na jednym ze zdjęć widać kobietę w czerwonym żakiecie. Do złudzenia przypomina tę z czarno-białej fotografii przy biogramie Beaty Marty Brown- Łuczak na stronie IPN-u. Podobny kształt nosa, podobna fryzura i kształt ust. Na zdjęciu z rozdania odznaczeń w 2018 roku widać ją trochę bokiem. Fotografie ze spotkania nie są podpisane, a opublikowaną niżej listę odznaczonych opatrzono dopiskiem: "między innymi". Pomimo tego jestem prawie pewna, że to ona znajduje się na tym zdjęciu.

W 2019 roku przyszła razem z mężem na odsłonięcie kamienia upamiętniającego Augustusa Browne’a w Pasażu Wiecha. Na zdjęciu grupowym jednak żadna z osób nie przypomina kobiety odznaczonej Krzyżem, której nowsze zdjęcie znajduję później na Facebooku.

Dlaczego "e" w nazwisku zniknęło? A może to po prostu zwykły błąd?

Nie zdążyłam nawiązać z nią kontaktu. Podobno zmarła w 2021 roku. Nie próbuję znaleźć jej dzieci i rodziny, może nie każda opowieść musi zostać opowiedziana do końca?

1953

We wniosku z 1956 roku Olga, druga żona Augustusa, napisze, że pod koniec stycznia biorą z Augustusem ślub po raz drugi, tym razem w polskim urzędzie.

W marcu umiera Józef Stalin.

W maju do kin trafia Żołnierz zwycięstwa, biografia Karola Świerczewskiego w reżyserii Wandy Jakubowskiej. Augustus gra jednego z żołnierzy w scenach dotyczących wojny domowej w Hiszpanii. Na fotosach z filmu wygląda poważnie, co najmniej na swój wiek. Dobiega sześćdziesiątki.

1956

Najpierw umiera pierwszy sekretarz KC PZPR Bolesław Bierut, potem w czerwcu w Poznaniu strajkują robotnicy. W październiku nowym sekretarzem partii zostaje Władysław Gomułka.

W tym czasie Nigeria dąży do niepodległości od Wielkiej Brytanii. Dwa lata wcześniej kolonia stała się autonomiczną Federacją Nigerii.

Po trzydziestu czterech latach Augustus opuszcza Polskę. W grudniu są już z Olgą w Londynie, gdzie po raz trzeci biorą ślub. We wniosku o obywatelstwo Olga wpisuje datę 13 grudnia oraz dodaje, że jej mąż jest poddanym brytyjskim i obywatelem Zjednoczonego Królestwa i Kolonii.

1959

Rok wcześniej Wielka Brytania przystaje na ostateczne oddzielenie się Nigerii od imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce. Od 1 października 1960 roku kraj stanie się niepodległym państwem.

Augustus zostaje ojcem po raz czwarty. Ma sześćdziesiąt cztery lata, Olga trzydzieści siedem. Czy to jej pierwsze dziecko? Na świat przychodzi ich córka Tatiana.

1965

Brytyjskie Biuro Spraw Zagranicznych publikuje czerwone plakaty z informacją o finansowym zadośćuczynieniu dla ofiar nazistowskich prześladowań w Zjednoczonym Królestwie. Wypłaty będą przyznawane tym, którzy byli przetrzymywani w obozach koncentracyjnych. Nie obejmują internowanych ani jeńców wojennych.

Augustus kończy siedemdziesiąt lat. Wypełnia wniosek, w którym deklaruje, że przebywał w obozach w Treblince, Pruszkowie i Radomsku. W jego sprawie biuro spraw zagranicznych prowadzi korespondencję z Czerwonym Krzyżem. Od zakończenia wojny minęło dwadzieścia lat i o działaniach nazistów wiadomo już sporo. N. Burckhardt, dyrektor Międzynarodowej Służby Poszukiwań, na papeterii z czerwonym logo mniej więcej potwierdza wersję Augustusa, choć przyznaje, że daty likwidacji obozów w Treblince nie pokrywają się z tymi z jego deklaracji i że brakuje szczegółów na temat obozu w Radomsku. Pomimo niezgodności pieniądze zostają mu przyznane.

1976

Augustus umiera w wieku osiemdziesięciu jeden lat. Zostaje pochowany na prawosławnym cmentarzu Knightsbridge w Londynie. Na nagrobku widnieje napis "Ukochanemu mężowi i ojcu", a jego imię i nazwisko zapisano: Augustine Agboola Browne.

Posłuchaj:

To nie wszystko, co mamy dla Ciebie w TOK FM Premium. Spróbuj, posłuchaj i skorzystaj z oferty "taniej na zawsze". Wejdź tutaj, by znaleźć szczegóły >>