"Grób kobiety w ogródku, obok bawi się jej dziecko". Obrazy wojny w Ukrainie [FRAGMENT KSIĄŻKI]

Poniższy fragment pochodzi z książki 'Być gościem w katastrofie' Tomasza Szerszenia. Książkę, która ukazała się 21 lutego 2023 roku nakładem Wydawnictwa Czarne, możesz kupić tutaj:

Polacy patrzą na wojnę:

Dwudziestego trzeciego sierpnia (...) widzą obrazy katastrofy prywatnego samolotu Embraer Legacy 600, którym lecieli Jewgienij Prigożyn, szef Grupy Wagnera , oraz jej założyciel - Dmitrij Utkin, pseudonim 'Wagner'. Teorie spiskowe: w putinowskiej Rosji najbardziej wpływowi ludzie mają swoich sobowtórów. Twarz Putina, gdy potwierdza śmierć Prigożyna.

Polacy są zmęczeni obrazami wojny. (...)

Dwudziestego trzeciego czerwca i następnego dnia również oglądają obrazy pokazujące tak zwany Pucz Prigożyna ('marsz sprawiedliwości'). Rostów nad Donem zajęty przez wagnerowców , momenty autentycznej euforii ('Nasi chłopcy'. 'Wagner bohaterem'), ale może przede wszystkim niepewność co do tego, co widzimy i co to w rzeczywistości oznacza. Przebłysk nadziei i deziluzja.

Począwszy od 6 czerwca 2023 roku, oglądają obrazy powodzi spowodowanej wysadzeniem przez Rosjan tamy na Dnieprze w Nowej Kachowce. Pola, wsie i miasteczka znalazły się pod wodą, zalany został Chersoń . (...) Woda niesie trupy, fragmenty domów, ale także miny. Po paru dniach koryto Dniepru zaczęło odsłaniać szkielety poległych żołnierzy z czasów II wojny światowej. (...)

Dwudziestego dziewiątego kwietnia widzą, jak płonie skład ropy naftowej w Sewastopolu. To kara boża za Humań - donoszą ukraińskie media. (...)

Dwunastego kwietnia oglądają obiegające sieć nagranie, na którym rosyjski żołnierz obcina głowę pojmanemu żołnierzowi ukraińskiemu.

Dziesiątego kwietnia widzą opublikowane przez wagnerowców zdjęcie pozbawionej włosów i skóry czaszki ukraińskiego żołnierza, nabitej na kij przed jednym ze zrujnowanych i opuszczonych bloków w Bachmucie.

Piątego kwietnia widzą Wołodymyra Zełenskiego przemawiającego na Zamku Królewskim w Warszawie . Na jednym z kadrów on i prezydent Andrzej Duda (...). W tle widać obraz 'Święto kawalerii polskiej' Wojciecha Kossaka.

W marcu i kwietniu 2023 roku oglądają wiele zdjęć i nagrań z okopów w okolicach Bachmutu. Błoto i deszcz. Kolory to szarość, brąz i ciemna zieleń. Zmęczenie.

Dziwne poczucie, że im dłużej trwa ta wojna i im więcej jej obrazów się nawarstwia, tym mniej z nich do nas dociera. (...)

Siódmego marca oglądają nagrane przez Rosjan wideo przedstawiające egzekucję ukraińskiego żołnierza (...). Sekundy przed śmiercią wykrzykuje on: 'Sława Ukrainie!'. Filmik staje się internetowym wiralem (...)

Dwudziestego pierwszego lutego 2023 roku dowiadują się też, że 'granica Rosji nigdzie się nie kończy' (tak brzmi napis, który pojawił się na bilbordach w niektórych rosyjskich miastach).

W lutym 2023 roku patrzą na srogą wschodnią zimę. Na jednym ze zdjęć matki zabitych rosyjskich żołnierzy i wdowy po nich otrzymują od władz futra.

Media często pokazują gestykulację Putina. Poszukiwane są oznaki choroby, symptomy przegrywanej przez Rosję wojny .

Bitwa o Bachmut to również obrazy cierpienia zwierząt. Martwy, przykryty śniegiem pies, sfotografowany przez Pawła Pieniążka na tle muralu bachmuckiej artystki Maszy Wyszedskiej Witamy w piekle (...)

Są też inne obrazy z Bachmutu: filmiki na TikToku pokazujące tańczących ukraińskich żołnierzy, ale także te z 'Czarownicą', czyli Olhą Bihar - jedną z najbardziej znanych żołnierek tej wojny, dowódczynią plutonu moździerzy 241 brygady. Bihar, wychowana w Donbasie prawniczka, stała się symbolem oporu (...).  Jej oglądane przez tysiące followersów opowieści dotyczą transformacji w żołnierkę, frontowej codzienności, ale też podstawowych emocji takich jak lęk.

Przez całą zimę oglądają nagrywane przez drony filmiki pokazujące śmierć rosyjskich żołnierzy, zaatakowanych z góry przez tę elektroniczną broń. Czerwień na tle śniegu - to również jeden z kolorów tej wojny.

Czasem w mediach społecznościowych pojawiają się relacje rosyjskich żołnierzy. Zdarza się, że rejestrują oni własną śmierć ('To ostatnie, co widział okupant').

Siedemnastego stycznia patrzą na obrazy zniszczonego od uderzenia rakiety bloku w Dnieprze . (...)

*

W grudniu 2022 roku widzą jeden z najbardziej sugestywnych obrazów tej wojny: cmentarz wszystkich rosyjskich rakiet, które od 24 lutego trafiły w Charków. (...)

Dwudziestego trzeciego grudnia widzą obrazy wyburzanego teatru w Mariupolu. Miejsce zostaje starannie zasłonięte banerami z nadrukowanymi wielkimi postaciami rosyjskiej kultury. (...)

Dwudziestego siódmego listopada pojawia się transmisja koncertu z Kijowa, który ukraińscy filharmonicy zagrali w ciemnościach. To czas blackoutów.

W okolicach 12 listopada (i przez kilka kolejnych dni) patrzą na zdjęcia z wyzwolonego Chersonia. Początkowo pochodzą one z relacji ukraińskich żołnierzy. Potem pojawiają się dziennikarze.

Czternastego listopada na centralnym placu miasta z zagranicznymi dziennikarzami rozmawia prezydent Zełenski. Węgierski fotograf András D. Hajdú wykonuje ikoniczną fotografię dwunastoletniego Hliba, nad wiek dojrzałego chłopca o poważnej i smutnej twarzy. (...)

*

Ukraińska poczta cały czas emituje znaczki bezpośrednio nawiązujące do wydarzeń wojennych: ciągnik holujący czołg, płonący Most Krymski, tonący krążownik 'Moskwa', obrońcy z Wyspy Węży…

Dwudziestego szóstego października pojawiają się nagrania przedstawiające usuwanie zwłok księcia Grigorija Potiomkina z soboru św. Katarzyny w Chersoniu. (...)

Dwunastego października 2022 roku widzą zniszczone domy w wielu ukraińskich miastach. To zemsta za Most Krymski. Ósmego października patrzą na częściowo zniszczony Most Krymski .

Studiowanie twarzy Putina: wróżenie ze znaków. (...)

Pod koniec sierpnia koncentrują się na twarzy rosyjskiego f ilozofa Aleksandra Dugina. Żałoba po stracie córki Darii, prokremlowskiej propagandzistki . Gniew.

Serhij Żadan w 'Tygodniku Powszechnym': 'Ukraińscy fotografowie utyskiwali nawet, że zagraniczne agencje nie chcą kupować zdjęć, na których Charków wygląda zwyczajnie i nie widać wojny'.

Trzydziestego lipca 2022 roku w mediach pojawia się zdjęcie wykonane przez Mstysława Czernowa, ukazujące fotoreportera Jewhena Małoletkę uciekającego przez płonące pole w regionie charkowskim.

Sensitive Content - częsty komunikat w mediach społecznościowych.

Memy. Na przykład ten z papieżem Franciszkiem i Putinem ('Przeniesiemy cię na inną parafię').

Dwudziestego szóstego lipca: ukazuje się nowy numer 'Vogue’a' z sesją zdjęciową Zełenskich autorstwa Annie Leibovitz.

Czternastego lipca oglądają obrazy z ataku rakietowego na centrum Winnicy.

Powracający obraz: propagandziści z rosyjskiej telewizji. Kolory studia: dużo fioletu i granatu.

Cały czas oglądają zdjęcia zburzonych budynków, bardzo dużo zdjęć zburzonych budynków. Jednocześnie bardzo rzadko pojawiają się tam obrazy wnętrz, mieszkań. Fotoreporter Kostiantyn

Poliszczuk: 'Staram się nie fotografować zrujnowanych domów i prywatnej własności ludzi. To wpisuje się w koncept wojennego trofeum. Czytałem wywiad z kobietą służącą w wojsku jako snajperka, która powiedziała, że jej koledzy z oddziału nigdy nie dotykają czyichś prywatnych rzeczy (...) Dlatego ja również nigdy nie robię takich zdjęć. Nie mogę sobie wyobrazić, jak bym się czuł, gdyby mój dom został zniszczony, a następnie zobaczyłbym ludzi grzebiących w ruinach, oglądających moje zdjęcia, moją bieliznę i ubrania. To straszne'.

Oglądają coraz bardziej posępną twarz Zełenskiego.

*

Popularny mem tego czasu: rosyjska tancerka baletowa tańcząca z gracją nad ruinami Mariupola - nie dotyka ziemi stopami w balerinach ('wielka rosyjska kultura').

Pod koniec maja oglądają fotografię wykonaną 16 maja 2022 roku przez Dmytra Kozackiego w hali zrujnowanego Azowstalu w Mariupolu, dosłownie parę dni przed kapitulacją obrońców. To najbardziej ikoniczne zdjęcie tej wojny.

Fotografie obrońców Azowstalu. Ikonografia heroizmu .

Osiemnastego maja oglądają antywojenny protest rosyjskiego reżysera Kiriłła Sieriebriennikowa w Cannes. Niezgoda Ukraińców na empatyzowanie z 'biednymi Rosjanami'.

W kwietniu i w maju oglądają zdjęcia z oblężonego Azowstalu. (...)

W połowie kwietnia ekscytują się relacjami poświęconymi zatopieniu (13-14 kwietnia 2022 roku) krążownika 'Moskwa', okrętu flagowego Floty Czarnomorskiej. (...)

Ikoniczne zdjęcie z tego okresu: 'wśród zniszczonych rosyjskich wozów bojowych, Bucza, 3 kwietnia 2022'.

*

Na początku kwietnia oglądają zdjęcia z Buczy, Irpienia i Hostomela. Najbardziej sugestywne: prowizoryczny grób kobiety pochowanej w ogródku, obok grobu bawi się jej dziecko. (...)

Dwudziestego drugiego marca oglądają wideo z muzykiem grającym na wiolonczeli wśród zbombardowanych domów w śródmieściu Charkowa (...)

Portrety uchodźców: oglądają obrazy własnej empatii.

Oglądają inne ikoniczne zdjęcie: ewakuacja rannych kobiet w ciąży ze szpitala położniczego, Mariupol, 9 marca 2022 roku. Autorem fotografii jest Jewhen Małoletka. Kobieta ze zdjęcia nie przeżyła.

Oglądają rosyjskie instagramerki wyrzucające zachodnie ubrania w reakcji na pierwsze sankcje (kto jeszcze pamięta o rosyjskich instagramerkach?).

Cały czas oglądają obrazy z Sałtiwki, dzielnicy Charkowa intensywnie ostrzeliwanej przez parę miesięcy.

'Być gościem w katastrofie' Tomasz Szerszeń, Wydawnictwo Czarne

mat. promocyjne

*

Oglądają dworzec we Lwowie, przejścia graniczne. Dworzec Centralny. Tłumy uchodźców.

Pod koniec lutego i na początku marca oglądają obrazy z Charkowa: zbombardowane budynki władz i poczty, dziedziniec Pałacu Pracy. Zdziwienie i przerażenie - to prawdziwa wojna.

Oglądają, jak mieszkańcy przygranicznych wsi blokują rosyjskie czołgi (jak na słynnym zdjęciu z Ostrawy z inwazji Czechosłowacji w 1968 roku). Historia heroiczna, a może jeszcze wówczas momentami komiczna.

Wyspa Węży .

Dwudziestego czwartego lutego 2022 roku patrzą na mieszkańców Kijowa opuszczających stolicę - rzeka samochodów, korek, prawie nikt nie wjeżdża do miasta . (...)

Z biegiem czasu pamięć wielu obrazów zaciera się - tak jakby od 24 lutego 2022 roku minęło już wiele lat .

Posłuchaj:

To nie wszystko, co mamy dla Ciebie w TOK FM Premium. Spróbuj, posłuchaj i skorzystaj z oferty 'taniej na zawsze'. Wejdź tutaj, by znaleźć szczegóły >>.